10 lưu ý đặc biệt quan trọng khi chăm sóc trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Chăm sóc trẻ sơ sinh rất phức tạp chứ không đơn giản như mọi người vẫn nghĩ. Nếu không có kiến thức, chắc chắn mọi chuyện sẽ rối tung lên. Tuần đầu tiên sau sinh, mẹ vẫn chưa cảm nhận được cái sự “khủng khiếp” khi có con nhỏ đâu. Lúc này tâm trạng mẹ vẫn còn lâng lâng sung sướng và cả gia đình ngập tràn trong niềm vui hân hoan đón chào thành viên mới. Nhưng rất tiếc cảm giác này sẽ qua thôi, mẹ sớm sẽ bị cuốn vào guồng quay bận rộn không ngơi nghỉ. Tất cả chỉ vì thiên thần nhỏ bé nhưng đầy quyền lực kia. Để không bị kiệt sức và “vỡ mộng” khi có con nhỏ, mẹ nhớ những lưu ý quan trọng khi chăm sóc trẻ sơ sinh được xoso86.net/blog chia sẻ ngay dưới đây nhé.

10 lưu ý đặc biệt quan trọng khi chăm sóc trẻ sơ sinh

1. Về việc mua sắm đồ & cho trẻ sơ sinh ra ngoài

Hướng dẫn cách chăm sóc trẻ sơ sinh full toàn tập cho các mẹ

Mua nhiều chưa hẳn đã là tốt: Có những thứ mẹ không nhất thiết phải mua ngay mà có thể mua sau hoặc không cần đến như máy hâm sữa (có thể hâm bình sữa vào bát nước ấm), ty giả (bé chưa cần phải dùng ngay), bình uống nước, tã, kem trị nẻ, kem trị chàm…

Nên tận dụng đồ cũ của những bé khác: Bé cần nhiều quần áo để thay trong ngày nên nếu mua nhiều sẽ rất tốn kém. Chưa kể vài tháng đầu bé lớn rất nhanh, mua nhiều cũng chỉ dùng được trong 1-2 tháng. Giải pháp tốt nhất là mẹ tranh thủ xin đồ sơ sinh càng nhiều càng tốt cho bé nhé.

Đừng sợ cho bé đi ra ngoài khi bé còn quá nhỏ, hãy cho bé đi ra ngoài: Khoảng 5 ngày tuổi là bé đã có thể ra ngoài, miễn là mặc quần áo phù hợp thời tiết cho bé, tránh gió và tránh ánh nắng mặt trời chiếu thẳng vào đầu bé. Bé được ra ngoài hít thở không khí trong lành, tắm nắng sẽ rất tốt cho sự phát triển của con. Bản thân người mẹ khi được ra ngoài cũng hạn chế được nguy cơ trầm cảm sau sinh.

Đừng thay đổi sở thích của mình vì con, nếu thích đi du lịch, hãy cho con đi cùng. Lời khuyên này có thể gây choáng với những bà mẹ vốn có suy nghĩ có con nhỏ là chẳng thể đi đâu được. Nhưng như đã nói, trẻ sơ sinh hoàn toàn có thể đi ra ngoài, miễn là mẹ không để bé bị nhiễm lạnh hay quá nóng. Thời gian này trẻ ngủ rất nhiều, và đặc biệt là ngủ rất say dù có nhiều tiếng động ồn ào xung quanh. Đi du lịch nghe thì to tát nhưng mẹ có thể cùng bé đi chơi công viên, đến bảo tàng, đi đến hiệu sách hay đi dạo một vòng quanh hồ.

Đưa bé đến càng nhiều nơi càng tốt: Điều này không chỉ tốt cho hệ miễn dịch của bé mà tâm trạng của bé cũng vui vẻ hơn, bú tốt và ngủ sâu hơn so với việc cứ phải ở lì trong phòng kín. Không những vậy con còn học hỏi được rất nhiều điều từ những chuyến đi nho nhỏ đầu đời này. Đến bất cứ đâu mẹ cũng cần giới thiệu và nói cho con nghe.

Tận dụng chiếc xe đẩy: Xe đẩy là vật dụng hữu ích mẹ cần nhớ phải mua trước tiên. Với chiếc xe đẩy này, bé vẫn có một nơi êm ái và thoải mái để ngủ. Hơn nữa khi đi ra ngoài chơi, mẹ cũng có thể chất đầy lên xe những vật dụng cần thiết cho cả hai mẹ con. Khi mua xe đẩy, nên chọn loại nhẹ để dễ mang vác và chọn loại có thể nằm và ngồi được. Để khi bé lớn hơn, có thể dựng xe lên cho bé ngồi, khi bé muốn ngủ thì lại ngả ra.

2. Về giấc ngủ của trẻ sơ sinh

Giấc ngủ cũng đóng vai trò rất quan trọng trong sự phát triển của bé. Bé sơ sinh ngủ gần 16 giờ một ngày, chính vì vậy, việc tập cho bé một thói quen tốt, ăn ngủ đúng giờ là điều rất quan trọng cho cả mẹ và bé. Trẻ mới sinh đến 1 tháng tuổi (trẻ sơ sinh) gần như ngủ suốt ngày đêm, chỉ thức dậy để bú (khoảng 2 đến 3 giờ bú một lần). Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ có thể tích dạ dày nhỏ nên mau đói, vì vậy phải thức dậy sau vài giờ để bú . Trẻ sơ sinh cũng chưa phân biệt được ngày đêm nên có những bé sẽ ngủ suốt vào ban ngày và thức giấc nhiều hơn vào ban đêm.

Trẻ sơ sinh ngủ bao nhiêu giờ mỗi ngày? trẻ sơ sinh sẽ ngủ tổng cộng khoảng 8 đến 9 giờ vào ban ngày và khoảng 8 giờ vào ban đêm. Hầu hết trẻ nhỏ sẽ bắt đầu ngủ suốt đêm (6 đến 8 giờ) không thức giấc khi được 3 tháng tuổi hay khi được khoảng 6 ký. Thông thường, không cần phải đánh thức trẻ sơ sinh dậy để cho bú nhưng cũng không nên để bé  ngủ quá 3 giờ mà không cho bú. Các trường hợp đặc biệt như non tháng, nhẹ cân, trào ngược dạ dày thực quản…có thể phải cho bú thường xuyên hơn.

Trẻ sơ sinh cũng có nhiều kiểu tỉnh giấc khác nhau: Nếu trẻ sơ sinh thức giấc vào cuối của chu kỳ ngủ thì trẻ sẽ bắt đầu giai đoạn tỉnh giấc yên lặng. Trong giai đoạn này, trẻ vẫn yên lặng dù đã tỉnh táo và nhận thức được môi  trường xung quanh. Trong giai đoạn tỉnh giấc yên lặng, trẻ có thể nhìn mọi vật hay nhìn chăm chú vào một vật và đáp ứng với âm thanh và động chạm. Giai đoạn này thường sẽ chuyển sang giai đoạn tỉnh giấc hoạt động. Trong giai đoạn này, trẻ cũng chú ý đến mọi tiếng động và hình ảnh nhưng có cử động. Sau giai đoạn này là giai đoạn khóc. Bé cử động nhiều hơn và có thể khóc lớn. Bé có thể bị tăng kích thích trong giai đoạn khóc này. Bạn phải làm bé dịu đi bằng cách ôm bé sát vào người hay quấn bé trong một cái khăn/mền.

3. Trẻ sơ sinh cần bú bao nhiêu sữa mỗi ngày?

Lượng sữa cần thiết cho trẻ: Tùy theo cân nặng, nhu cầu và sức bú của mỗi trẻ mà lượng sữa bú được nhiều ít khác nhau.Theo lời khuyên từ các chuyên gia, nên cho trẻ sơ sinh bú nhiều lần từ 8 – 12 cữ sữa trong một ngày. Mỗi cữ cách nhau 2 tiếng nếu bú mẹ và 3 tiếng nếu uống sữa công thức.  Mỗi lần bú mẹ, trẻ phải được duy trì được từ 20 đến 30 phút vì khoảng 10 phút đầu tiên, trẻ chỉ bú được lượng nước là chủ yếu trong khi lượng sữa tiết ra sau đó mới thực sự mang nhiều dưỡng chất tốt cho sự phát triển của trẻ. Trẻ có thể nghỉ giữa chừng để nghỉ mệt. Sau hai tuần đầu, trẻ có thể bú trung bình từ 60ml – 100ml/ cữ. Khi đã được 3 tháng lượng sữa của bé mỗi lần bú có thể tăng từ 120 – 150ml và duy trì tiếp tục lượng này cho đến những tháng kế tiếp. Bạn có thể xem chi tiết lượng sữa của trẻ theo từng tháng tuổi ở đây.

Không cần theo thời gian biểu: Đừng cố đặt ra thời gian biểu cho bé bú. Hãy cho bé bú theo nhu cầu của bé. Cố gắng cho con bú sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu đời, tốt nhất nên kéo dài đến 2 tuổi hoặc lâu hơn càng tốt nếu mẹ còn đủ sữa.

Bạn không phải là người mẹ thất bại nếu không cho con bú sữa mẹ thành công: Nhiều mẹ cố gắng nuôi con bằng sữa mẹ nhưng do cơ địa ít sữa, đành phải nhờ đến sữa công thức. Tâm lý chung của các bà mẹ trong trường hợp này là dằn vặt và tự trách bản thân. Những lời nói ra nói vào của mọi người càng khiến mẹ buồn và ân hận hơn. Điều này không giúp ích gì, thậm chí khiến sữa mẹ càng ít dần đi. Hãy tin rằng mình có đủ sữa cho con bú, đừng bao giờ bị tác động bởi những lời nói của người ngoài, chắc chắn con yêu sẽ được hưởng trọn vẹn nguồn sữa dồi dào của mẹ.

4. Về việc chăm sóc sức khoẻ cho trẻ sơ sinh

Lưu sẵn một số địa chỉ phòng khám bệnh nhi uy tín: Luôn có đủ danh sách địa chỉ và số điện thoại của các phòng khám bệnh nhi uy tín phòng trường hợp bé gặp vấn đề về sức khỏe. Khám thính lực và thị lực trong những tháng đầu đời. Thông thường ngay khi ở trong bệnh viện bé đã được khám thính lực. Còn về thị lực, mẹ phải cho bé khám ở bệnh viện ngoài. Có thể thực hiện bất cứ lúc nào, miễn là khi bé dưới 1 tuổi.

Không tự ý mua thuốc cho bé uống: Luôn luôn cho bé uống thuốc theo chỉ dẫn của bác sỹ chuyên môn. Không bao giờ được phép tự ý mua thuốc về cho bé uống. Tuy nhiên khi bé sốt có thể cho bé uống thuốc hạ sốt tại nhà

Tin tưởng vào bản năng làm mẹ: Mọi người sẽ khuyên bạn rất nhiều điều nhưng bạn không có nghĩa vụ phải làm theo chúng. Sau khi sinh sẽ có rất nhiều người, dù thân thiết hay không thân thiết đều đưa ra những lời khuyên nghe có vẻ rất bổ ích cho bạn, từ việc cho con bú, vệ sinh cho con, cho con uống thuốc bổ sung vitamin D đến việc nên mua sữa non cho bé uống để tăng sức đề kháng. Hãy tự tin vào bản năng làm mẹ của mình, bạn mới là người biết rõ nhất điều gì tốt cho con mình.

Mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi: Sau sinh có thể sẽ xảy ra nhiều vấn đề rắc rối với bé, nhẹ thì có thể đầu bé bị “cứt trâu”, bé bị chàm, trẻ bị nôn trớ, da bị dị ứng, nặng hơn thì có thể là tiêu chảy, nhiễm trùng rốn…Nhưng mọi chuyện rồi sẽ ổn thôi. Mẹ cố gắng nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn, sức đề kháng của bé cũng cải thiện rất nhiều và tránh được nhiều loại bệnh tật đấy.

5. Những mũi tiêm quan trọng cho trẻ sơ sinh

Dưới 1 tháng tuổi: Tiêm phòng BCG, ngừa bệnh lao phổi

Trẻ từ 2- 6 tháng tuổi:

  • Tiêm phòng Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Bại liệt mũi 1,2,3
  • Viêm gan siêu vi B mũi 2,3,4
  • Tiêm phòng Hib mũi 1,2,3.
  • Vắc-xin Rotavirut: ngăn ngừa Rota virut gây bệnh tiêu chảy

Trẻ từ 6-11 tháng tuổi: Tiêm phòng cúm

Trẻ từ 12-15 tháng tuổi: Viêm não Nhật Bản B. Thủy đậu. Sởi, quai bị, Rubella. Viêm gan A mũi 1

Trẻ từ 16-23 tháng tuổi:

  • Bạch hầu, Ho gà, Uốn ván, Bại liệt mũi 4
  • Hib mũi 4
  • Viêm gan B mũi 4
  • Viêm gan A mũi 2

Trên 24 tháng tuổi:

  • Phòng Viêm màng não mô cầu A+C
  • Viêm não Nhật Bản mũi 3
  • Phòng bệnh viêm mũi họng, viêm màng não do vi khuẩn phế cầu.
  • Tiêm phòng thương hàn, tã

6. Cách pha sữa cho trẻ sơ sinh

Dùng nước gì để pha sữa cho bé: Nước pha sữa cho bé phải là nước lọc đã đun sôi. Không được phép dùng nước lã, nước tinh khiết hay nước khoáng. Nhiều người nghĩ rằng dùng nước khoáng pha sữa cho bé sẽ rất tốt và tiện hơn vì không mất công đun nước sôi. Tuy nhiên điều này sẽ làm biến đổi chất dinh dưỡng có trong sữa công thức. Ngoài ra, hệ tiêu hóa của bé chưa hoàn thiện như người trưởng thành nên không thể chuyển hóa thành công các khoáng chất trong nước khoáng. Nếu dùng nước khoáng pha sữa công thức cho bé, lâu ngày sẽ hình thành sỏi trong thận.

Nhiệt độ nước pha sữa lý tưởng cho bé: Đa phần các loại sữa công thức yêu cầu nước pha sữa ở nhiệt độ khoảng 40-50 độ C (trong hướng dẫn sử dụng đã ghi rõ với từng loại sữa). Một số sữa có chứa một lượng nhỏ vitamin rất nhạy cảm với nhiệt. Nhiệt độ cao sẽ phá hủy các cấu trúc của các vitamin, làm mất chất dinh dưỡng trong sữa. Các loại sữa công thức có bổ sung lợi khuẩn probiotic nếu pha nước quá nóng cũng làm giết chết các lợi khuẩn này.

Cách pha sữa chuẩn nhất: Bạn đổ nước sôi vào bình sữa cho bé. Đợi khoảng 5-10 phút cho nước nguội dần đến nhiệt độ pha sữa theo hướng dẫn của nhà sản xuất. Sau đó đổ sữa vào, đậy nắp bình sữa. Dùng hai lòng bàn tay áp vào hai thân bên của bình và xoa đều giống như trong hình minh họa. Tuyệt đối không đổ sữa trước, đổ nước vào sau. Cũng không dùng thìa, đũa khuấy hoặc lắc mạnh vì sẽ có thể làm sữa nổi nhiều bọt, không tốt cho hệ tiêu hóa của bé.

7. Cách thay tã cho trẻ sơ sinh

Chuẩn bị sẵn mọi thứ bạn cần: đệm lót, vải, khăn ướt hoặc nước nóng, bông gòn, túi đựng tã đã xài, vài cái tã mới. Chọn chỗ thay tã thích hợp: vị trí bé không thể lăn, đồng thời bạn không khó khăn khi giữ bé, bởi vì cơ lưng của bạn lúc này vẫn còn dễ bị tổn thương.

10 lưu ý đặc biệt quan trọng khi chăm sóc trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ

Đặt bé nằm ngửa. Nhẹ nhàng nhấc hai chân bé lên để tháo tã cũ ra. Dùng tã cũ lau sạch chất thải còn dính trên người bé. Nhẹ nhàng lau sạch khu vực tã, đặc biệt chú ý các nếp gấp của da. Bạn có thể sử dụng khăn ướt, hoặc bông gòn và nước ấm. Đối với bé gái, lau từ trước ra sau để giữ vùng kín bé không nhiễm khuẩn. Với bé trai, lau sạch bộ phận sinh dục bé. Kiểm tra phát ban tã.

Lau bé bằng bông gòn hoặc vải khô nếu cần. Để chân bé đá vào không khí khô và ấm cũng là cách tốt để giảm phát ban tã. Mở tã và trượt ngón tay xuống hai bên để nâng các nếp gấp chống tràn lên.

Nhấc chân bé lên, đặt tã sạch bên dưới (với các tai dán ở phía sau), rồi cho bé nằm xuống. Lõi thấm hút chất lỏng nên chạm vào da bé, cạnh trên của tã nên ở vị trí giữa lưng bé. Đặt mặt trước tã giữa hai chân bé và trải rộng tã ra khắp bụng bé. Với bé trai, đặt bộ phận sinh dục bé hướng xuống bên trong tã.

Một tay nhẹ nhàng giữ tã trên người bé, tay kia mở tai dán và dán lên mặt trước tã. Các dòng tã sơ sinh hiện nay đều thiết kế tai dán có thể dán bất cứ nơi nào trên mặt trước tã. Lặp lại với phía bên kia.

Cố định các tai dán để tã vừa vặn với cơ thể bé. Kiểm tra lại xem tã có quá chật hoặc quá rộng không. Đặt bé ở nơi an toàn trong khi bạn rửa tay và dọn dẹp. Nếu dây rốn của bé vẫn còn, hãy gấp mặt trước của tã xuống để tránh khu vực này.

8. Tắm cho trẻ sơ sinh cần lưu ý những gì?

Bé thường được tắm rất sớm bởi các nữ hộ sinh từ ngay sau khi ra khỏi bụng mẹ. Nhưng lần đầu tiên bạn tắm cho em bé, bạn có thể sẽ rất run và lo lắng đấy. Vì thế, hãy tham khảo những mẹo vặt, kinh nghiệm và lời khuyên của chúng tôi tại phần tắm cho trẻ sơ sinh. Khi bạn tắm cho bé, hãy đảm bảo phần cuống rốn của bé phải được giữ càng khô càng tốt để giúp ngăn ngừa nhiễm trùng. Hãy hỏi bác sĩ hoặc nữ hộ sinh để được tư vấn thêm về cách chăm sóc phần dây rốn này cho đến khi nó rụng một cách tự nhiên trong khoảng 10 ngày.

Không phải em bé nào cũng quen ngay với việc được tắm rửa. Có vài bé sẽ rất thích thú khi được đặt vào thau tắm; một số bé khác sẽ hơi sợ hãi và bối rối. Hãy giữ bé ấm áp bằng cách quấn bé trong khăn tắm rồi nhẹ nhàng tắm rửa và mát xa cho con để bé quen dần với môi trường nước. Lần đầu tiên tắm bé sơ sinh có thể mang lại áp lực cho các bà mẹ. Nếu chưa quen với việc tắm bé, bạn có thể chọn cách tắm cho trẻ sơ sinh khác là lau người cho con. Tùy vào môi trường và thời tiết, các bé có thể không cần phải tắm rửa hàng ngày. Trong những ngày đó, bạn chỉ cần lau người sạch sẽ cho bé là đủ. Điều này cũng giúp bảo vệ làn da non nớt và mềm mại của bé đấy!

9. Các động tác Massage toàn thân cho bé là cần thiết

Massage trẻ sơ sinh là một sự tương tác tuyệt vời để tạo nên sợi dây tiếp xúc, gắn kết và phát triển mối quan hệ giữa cha mẹ và bé. Hoạt động này đã được chứng minh là rất có lợi cho sự phát triển của trẻ nhỏ như:

  •  Giúp bé thư giãn
  •  Giúp phát triển sự yên tâm và tin cậy của bé đối với cha mẹ
  •  Massage có thể cải thiện giấc ngủ của bé
  •  Giúp tăng cường hệ miễn dịch
  •  Cải thiện lưu thông máu và tình trạng da
  •  Massage cho bé còn có thể hỗ trợ tiêu hóa
  •  Massage cũng có giúp cho trẻ sơ sinhgiảm thiểu các triệu chứng như đau bụng và trào ngược.
  • Hiện nay, tại nhiều bệnh viện, nhà văn hóa và trung tâm hộ sinh có mở các khóa học về massage trẻ sơ sinh mà bạn có thể tìm hiểu để đăng ký tham dự. Trong loạt bài này,HUGGIES® sẽ cũng cấp là một vài lời khuyên cho bạn khi massage cho bé như:
  •  Đảm bảo nhiệt đồ phòng đủ ấm cho bé
  •  Chỉ tiến hành massage nếu bạn cảm thấy thoải mái và em bé của bạn nằm yên tĩnh, vui vẻ (trừ trường hợp massage gíup bé giảm đau)
  •  Bắt đầu ở chân và di chuyển nhẹ nhàng lên trên khắp cơ thể
  •  Thao tác nhẹ nhàng, dứt khoát và mềm mại
  •  Không ấn mạnh lên vùng bụng và ngực bé
  •  Khi xoa bóp để giảm đau bụng cho bé, hãy massage bằng các chuyển động vòng tròn bắt đầu từ phía bên tay phải gần bụng của bé
  •  Sử dụng kem dưỡng da như sorbolene, dầu hạnh nhân. Đây là nhữngloại dẩu massage rất có lợi cho da của bé

10. Ngoài ra còn có thêm 1 số lưu ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh các mẹ cần gì nhớ như

Không bao giờ so sánh: Mỗi đứa trẻ đều khác nhau, mốc phát triển cũng khác nhau. Đừng vì thấy trẻ hàng xóm bụ bẫm hơn, hồng hào hơn mà nghĩ rằng sữa của mẹ không tốt. Việc so sánh này chỉ khiến mẹ cảm thấy nặng nề hơn khi chăm con thôi. Cần nhớ con có nhẹ cân hơn một chút cũng được, miễn là con khỏe mạnh và vui vẻ.

Lưu giữ lại mọi khoảnh khắc của con: Khi con lớn, bạn sẽ tiếc lắm khoảng thời gian con còn bé xíu bé xiu, ngây ngô chưa biết gì. Thế nên nhớ lưu lại mọi khoảnh khắc đáng yêu và những mốc đáng nhớ trong đời của con nhé.

Vẫn giữ liên lạc và kết nối với thế giới bên ngoài: Sai lầm thường gặp nhất khi có con nhỏ là các bà mẹ chỉ chăm chăm vào một mình con, mà quên mất các mối quan hệ bên ngoài. Hãy thường xuyên gọi điện hỏi han ông bà nội ngoại, ông bà chắc chắn sẽ có những kinh nghiệm chăm trẻ quý báu có thể áp dụng được. Đừng quên giao lưu với bạn bè, đồng nghiệp thân thiết và nhất là đừng để ông bố mới lên chức kia bị bỏ rơi nhé.

Luôn nhờ sự giúp đỡ của mọi người khi cần: Sau sinh cơ thể mẹ rất yếu, nếu cảm thấy không thể tự mình chăm sóc con, hãy nhờ sự giúp đỡ của người thân. Trong lúc này, chẳng ai trách mẹ vụng về, lười nhác đâu. Nếu có điều kiên, có thể thuê người giúp việc.